Yapay Zeka Bizi Aptallaştırıyor Mu?

Birçok kişi yapay zekanın hayatımızda önemli değişiklikler yaratacağı konusunda hemfikir. Bu değişikliklerin olumlu mu yoksa olumsuz mu olacağı konusunda ise farklı görüşler mevcut. Popüler olan görüş yapay zekanın hayatımıza inanılmaz katkılar sağlayacağı yönünde olsa da ben bugün biraz daha olumsuz taraflarını da konuşmak istiyorum. 

Olumsuz taraflar diyince hemen aklınıza yapay zeka işlerimizi elimizden alacak, bireysel olarak ekonomilerimiz daha da kötüleşecek gibi korku senaryoları gelmesin. Bunlar da yapay zekanın potansiyel olumsuz etkileri olabilir fakat benim odaklanmak istediğim kısım yapay zekanın beynimizi, zihnimizin çalışma şeklini ve bazı yeteneklerimizi nasıl etkilediği kısmı.

Şu an ilkokuldan üniversiteye kadar neredeyse yapay zeka kullanmayan bir öğrenci yok. Bu durumun aynısı aslında iş hayatı için de geçerli. Çalıştığım şirkette yeni işe başlayandan tutun da en üst düzey yöneticilere kadar herkes yapay zekayı bir noktada kullanıyor. Hatta çoğu şirket yapay zeka kullanımını da teşvik ediyor. Örneğin, en basitinden bir mail yazacakken bile artık maili yapay zekaya yazdırır buldum kendimi. Sonrasında şunu fark ettim ki artık yapay zekaya başvurmadan işlerimi yapamıyorum ve zihinsel olarak daha tembelleştiğimi hissediyorum. Bir gün yapay zeka birden ortadan yok olursa ben dahil çoğu insanın yapay zeka olmadan önce yapabildiği çoğu zihinsel aktiviteyi yapamayacağına ya da yaparken çok zorlanıp, daha az kaliteli bir iş ortaya çıkartacağına yüksek ihtimal veriyorum. 

Peki neden yapay zeka bizi aptallaştırıyor? Yapay zekaya direkt bir geçiş yapmadan önce genel olarak teknolojik gelişmelerin yarattığı bazı avantajları hayatımıza aşırı entegre etmemiz de benzer bir etki yaratıyor. Yapılan araştırmalara göre sadece yapay zekanın değil gelişen teknolojilerin hafızamızda gerilemelere yol açtığına dair birçok bulgu bulunmakta. Çünkü artık eskiden olduğu kadar hafızamızı kullanmıyoruz ve hafızamıza güvenmek yerine cep telefonlarımıza güveniyoruz. Bu sebeple de kullanılmayan her kasta olduğu gibi hafıza kaslarımız da zayıflıyor. Tam buradan yola çıkacak olursak, yapay zeka da aslında bizim bazı yeteneklerimizin, bazı kaslarımızın zayıflamasına yol açıyor ve bizi aptallaştırıyor.

Ödev yaparken veya işte kullanmanın yanında günlük hayatımızda bile birçok karar alırken yapay zekaya başvurabiliyoruz. Örneğin, bazı insanlar kıyafet kombinleri hakkında kararsız kaldığında, bazıları eski sevgilisinin barışma davetine ne cevap vereceğini bilemediğinde, bazıları ise iş yerinde yaşadığı bir duruma nasıl tepki vereceğine karar veremediğinde yapay zekaya başvuruyor ve bir tavsiye istiyor. Yani aslında kararlarımızda yapay zekanın etkisi çok büyük oluyor. Böyle bir durumda da aslında zihnimizde durumları analiz etmemize ve bir karar almamıza gerek kalmıyor. Çünkü yapay zeka bize ne yapmamız gerektiğini istediğimiz formatta, istediğimiz tonda bize aktarabiliyor. Bunun aynısı, eleştirel düşünme ve yoğun zihinsel aktivite gerektiren işler için de geçerli. Kolay ve hızlı olduğu için böyle durumlarla karşı karşıya kaldığımızda elimiz direkt yapay zekaya gidiyor. Bu da zamanla bizim eleştirel düşünme yeteneklerimizi köreltiyor. 

Bilişsel yük aktarımı/boşaltma (cognitive offloading) şeklinde Türkçe'ye geçmiş bir kavramdan da bahsetmeden geçmek istemiyorum. Bilişsel yük aktarımı/boşaltma, zihinsel eforu azaltmak için dış kaynakları kullanmaktır. Arkadaşlarımızın doğum tarihlerini akılda tutmak yerine telefonumuzdaki takvime bir uyarıcı koymak buna bir örnek olabilir. Bu durum aslında her ne kadar bilişsel yükümüzü azaltsa da bunun aşırı kullanımı bir bağımlılık yaratabilir. Yapay zekayı aşırı kullanma ve güvenme de zihinsel esnekliğimizin azalmasına, yanlış bilgilere güvenmemize sebep olabilir. 

Sonuç olarak aslında tüm bu sebeplerden dolayı yapay zeka bizi aptallaştırıyor olabilir. Peki ne yapmalıyız? Yapay zeka kullanmayı bugün itibariyle bırakmalı mıyız? Tabii ki hayır. Sadece yapay zekayı nasıl kullandığımıza özen göstermeliyiz. Yapay zekayı bir karar verme aracı olarak görmek, tüm kararlarımızı verirken yapay zekanın verdiği tavsiyelere ve bilgilere körü körüne güvenmek yerine yapay zekayı daha bilinçli kullanmalıyız. Verilen tavsiyeleri direkt uygulamaya geçmeden önce zihin süzgecimizden geçirmeliyiz, verilen bilgilerin kaynağını sorgulamalı ve teyit etmeliyiz.

Özetle, yapay zekayı bilinçsizce ve aşırı kullanmak, evet bizi aptallaştırıyor fakat bu aptallaşmanın önüne geçmek için bilinçlenmeli ve bu doğrultuda dikkatli bir şekilde yapay zekayı kullanmalıyız.



Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Belirsizlikler Dünyasında Delirmeden Hayatta Kalmak

Resim
Hayatımız belirsizliklerle dolu. Her ne kadar hayatlarımızı organize etsek de, rutinler veya geleceğe dair planlar oluştursak da günün sonunda kontrol gücümüz çok az. Her an her şey olabilir. Yarına çıkacağımızın bir garantisi yok. Ailemizin ve sevdiklerimizin başına bir şey gelmeyeceğinin bir garantisi yok. Hayatta hiçbir şeyi öngöremeyiz. Pandemiler , savaşlar , ekonomik krizler , doğal afetler tüm insanlığı etkilerken, tüm insanlığın hayatlarını değiştirirken daha bireysel olaylar da kişisel hayatlarımızı etkileyebiliyor. Örneğin, bir sağlık problemi, işi kaybetme, sevgilinden ayrılma gibi.  Son zamanlarda dışarıya baktığımda gördüğüm tek şey acı ve hüzün. Dışarıya bakmak derken yakın çevremi birebir gözlemlediğim durumları da, sosyal medyada veya haberlerde dünyaya dair gördüğüm şeyleri de kastediyorum aslında. Ve şunu fark ediyorum: Bu acı ve hüznü yaşayan insanların yerinde bir dakika sonra veya ertesi gün olmayacağımın bir garantisi yok. Bu düşünce içimi ürpertiyor. Anksiye...
Devamı

EAT THE RICH - Zenginleri Gerçekten Yiyor Muyuz?

Resim
Son zamanlarda zenginlerin ne kadar aptal ve acınası olduğu ile ilgili birçok film ve dizi popüler hale gelmiş durumda. Özellikle pandemi öncesindeki döneme ait film ve dizilerde zenginler güçlü, görkemli, dahi olarak resmedilirken pandemi sonrası çıkan dizi ve filmlerde zenginler aptal, ahlaki açıdan yoksun, acınası ve komik olarak resmedilmekte. Bu film ve diziler, içimizdeki anti kapitalist duyguları gıdıklamakta. Ben de son zamanlarda izlediğim ve aslında içten içe izlerken çok da keyif aldığım film ve dizilerin bu kategoriye girdiğini fark ettim. Örneğin; White Lotus, The Menu, Saltburn, Triangle of Sadness gibi. Aslında her zaman zenginlerin hayatları bir merak konusu olmuştur. Televizyonlardaki magazin programları veya sosyal medya sayesinde hangi ünlü ne marka giymiş, nerde tatil yapmış, hangi arabayı kullanıyor, nasıl bir evde oturuyor gibi her ayrıntıyı bilmek istiyoruz. Ama bir yandan da onlara küçümseyerek bakmak, her ne kadar zengin olsalar da sefil bir halde olduklarını b...
Devamı

Kıskançlık Bir Tanrı Kompleksi mi?

Resim
Kıskanç biri miyim bilmiyorum. Ama bildiğim bir şey var: Sahiplenme duygum çok yüksek ve bu da beraberinde kıskançlığı getirebilir. İnsan neden kıskanır bilmiyorum. Kendine olan güvensizliğinden mi yoksa karşı tarafa olan güvensizliğinden mi? İkisi de olabilir. Bendekini tetikleyen şey karşı tarafa olan güvensizlik. Eskiden böyle değildim. Aksine başka kişilerin partnerime ilgi göstermesi hoşuma giderdi. Bu tabii hayal dünyamda böyleydi. Çünkü hayal ettiğim partner tamamen güvenilir ve sadık biriydi. Sonsuz güven duygusu söz konusu olduğunda partnerin başkaları tarafından ilgi görmesi kötü bir şey değildi. Burada hayal ettiğim şey sonsuz güven, yani kesinlik.  Hiçbir ilişki kesin değil ama günümüzde. Bu kesinlik sadece köle efendi, sahip olma gibi ilişkilerde gözlemlenir. Düşünün bir köleniz var, her türlü işinizi yapan biri. Çok yetenekli, elinden her iş geliyor, görsel olarak da iyi gözüken biri. İş ortamınızda, sosyal çevrenizde herkes kölenize hayran. Onun gibi köle bulmak zor ...
Devamı