Öz Kontrolümüzü Sabote Eden 5 Engel ve Çözüm Yolu

Geçtiğimiz günlerde Master Shi Heng Yi'nin bir Ted konuşmasını izledim. Bu konuşmada hayat yolculuğumuzda varmak istediğimiz noktaya gitmemizi engelleyen ve öz kontrolümüzü kaybetmemize yol açan 5 engelden bahsediyor. Sonrasında ise bu engellerle nasıl başa çıkılacağını RAIN adı verdiği bir yöntemle açıklıyor. Konu genel hatlarıyla fazla klişe olsa da daha derli toplu bir bakış açısı sunduğu için konuşulmasını değerli buluyorum. Bu sebeple, bu videodan öğrendiklerimi size aktarmayı ve kendi yorumlarımı eklemeyi hedefliyorum. 

Öncelikle öz kontrolümüzü sağlamamızın önünde 5 engel bulunmakta. Bunlar: 

• Duyusal Arzu (Sensual Desire)

Bu engeller, beş duyumuza hitap eden zevklerdir. Sadece bize iyi hissettirdiği için yaptığımız şeylerdir: Netflix izlemek, bilgisayar oyunu oynamak, aşırı abur cubur yemek gibi. Örneğin, bir toplantıya yetişmeye çalışıyorsunuz ve trafiktesiniz. Yolda giderken bir cafeden gelen kahve ve kurabiye kokusuna karşı koyamadınız ve inip alışveriş yaptınız. Bu sebeple de toplantıya geç kaldınız. Burada duyusal arzularınız sizin öz kontrolünüze sağlamada bir engel yarattı. Koklama, işitme, tatma, görme ve dokunma gibi duyularımıza hitap eden zevkler öz kontrolümüzün önündeki en temel engellerdir ve netliği yok eder. 

• Kötü Niyet/Nefret (Ill Will/Aversion)

Konfor alanımızdan çıkmamızı engelleyen negatif durumlar bu kategoriye girer. Örneğin, sağlıklı bir vücuda sahip olmak ve kilo vermek istiyorsunuz. Bunun için kendinize spor yapma hedefi koydunuz. Fakat spor yapmak, zor bir eylemdir ve enerji gerektirir. Kaslarınızı kullanmanız gerekir ve ilk başlarda spor sonrası kaslarınızda ağrı hissedersiniz. Bu ağrıdan ve zorluklardan kaçınmak istersiniz ve bu negatif durumlar sizin hedefinize ulaşmanızın önündeki engellerdendir. 

• Donukluk/Ağırlık (Dullness/Heaviness)

Bu kategori; motivasyon ve anlam eksikliği, depresyonda olma, uyuşuk hissetme, bu durumdan kurtulamayacağını zannetme gibi kişinin öz kontrolünün önündeki engelleri içerir. Örneğin, iyi bir üniversite kazanmak istiyorsunuz ve bunun için çalışmalısınız. Fakat, çalışma motivasyonunuz yok. Bu durum sizin hedeflerinize ulaşmada bir engel oluşturur. Her gün bir adım daha fazlasını yapmaya çalışmak sürecin sonuna gelindiğinde büyük değişimler yaratabilir. Önemli olan tükenmiş hissettiğinizde bırakmak ve pes etmek değil biraz dinlenmek için ara vermek gerektiğini hatırlamaktır. 

• Huzursuzluk (Restlessness) 

Şimdiki ana odaklanamadığımızda, zihnimizde sürekli geçmişi veya geleceği düşündüğümüzde, düşünceler içinde boğulduğumuzda öz kontrolümüzü kaybetmeye başlarız. Bunu, bir maymunun ağaçların dalları arasında bir ona bir buna atlaması gibi zihnimizin de bir düşünceden diğer bir düşünceye atlamasına benzetebiliriz. Alan Watts'ın da dediği gibi çamurlu bir su ancak kendi haline bırakıldığında temizlenebilir. O yüzden, biz de bu düşünceler arasında kaybolmak yerine durmayı bilmeliyiz ve bu düşüncelerin çamur gibi dibe çökmesine izin vermeliyiz.

• Şüphecilik (Skeptical Doubt)

Kontrolümüz dışındaki şeyleri düşünmek, endişeli bir ruh halinde olmak, sürekli kendimize "Acaba doğru mu yapıyorum?", "Bunu başarabilecek miyim?" gibi sorular sormak öz kontrolümüzü kaybetmemize yol açar. Bir noktada doğru yolda olduğumuza dair sezgilerimize ve kendimize güvenmemiz ve harekete geçmemiz gerekir. 

Bu 5 engelle başa çıkmak için RAIN metodunu kullanabiliriz. RAIN metodu İngilizce Recognize, Accept, Investigate, Non-Identify kelimelerinin kısaltılmasından oluşmuştur.

R (Recognize) - Fark et: Öncelikle yukarda bahsettiğim engellerden biriyle karşılaştığımızda durumu fark etmemiz önemlidir. Çünkü fark edemediğimiz engelleri ortadan kaldıramayız.

A (Accep) - Kabullen: Engelleri fark ettikten sonra bu durumu negatif olsa da inkar etmek yerine kabul etmeyi öğrenmeliyiz.

I (Investigate) - Araştır: Kabullendikten sonra detaylı bir şekilde bu durumu analiz etmeli, durumun neden kaynaklandığını araştırmalı, daha derine inmeliyiz.

N (Non-Identify) - Tanımlama: Araştırmaları yaptıktan sonra ise var olan durumlara isim koymamalı, bir tanımlama yapmamalız. Çünkü onlar sadece bir durumdur, bir duygudur. "Ben bu duygu değilim, bu duygu beni tanımlamıyor, şu an hissettiğim sadece bir duygu" demeyi kendimize hatırlatmalıyız. 

Özetle, hayatımızda her zaman engeller çıkacaktır. Bu engelleri yukarıdaki gibi kategorize edip sonrasında fark ederek, kabullenerek, araştırarak ve tanımlama yapmayıp kendimizi bu durumla eşleştirmeyerek üstesinden gelebiliriz ve hayat yolculuğumuzda varmak istediğimiz noktaya ulaşmada öz kontrolümüzü sağlamayı başarabiliriz.